Articolo 2033 Codice Civile

(R.D. 16 marzo 1942, n. 262)

Indebito oggettivo

Dispositivo

Note

(1) La norma contempla l'ipotesi in cui il debito non sussiste, cioè è privo di qualsiasi causa di giustificazione. Quindi, non solo il caso in cui non è mai sorto ma anche quello in cui è già stato estinto con adempimento (1176 ss. c.c.) o altro mezzo (novazione1230 c.c., remissione1236 c.c., compensazione1241 c.c., confusione1253 c.c.). Rientra, inoltre, anche l'ipotesi in cui venga retroattivamente meno il negozio fondamentale, come accade, ad esempio, in caso di annullamento (1441 c.c.) o risoluzione (1453 ss. c.c.). Infine, si comprende anche l'indebito soggettivo "ex latere creditoris"che sussiste quando chi paga ha un debito ma non nei confronti del destinatario del pagamento bensì verso un terzo.

Massime giurisprudenziali (149)

1Cass. civ. n. 29050/2025

2Cass. civ. n. 27358/2025

3Cass. civ. n. 25110/2025

4Cass. civ. n. 24933/2025

5Cass. civ. n. 24701/2025

6Cass. civ. n. 20523/2025

7Cass. civ. n. 20514/2025

8Cass. civ. n. 20323/2025

9Cass. civ. n. 19406/2025

10Cass. civ. n. 18411/2025

11Cass. civ. n. 17643/2025

12Cass. civ. n. 17642/2025

13Cass. civ. n. 15091/2025

14Cass. civ. n. 13740/2025

15Cass. civ. n. 10145/2025

16Cass. civ. n. 9761/2025

17Cass. civ. n. 9450/2025

18Cass. civ. n. 9253/2025

19Cass. civ. n. 4133/2025

20Cass. civ. n. 423/2025

21Cass. pen. n. 32696/2024

22Cass. civ. n. 32694/2024

23Cass. civ. n. 29488/2024

24Cass. civ. n. 26580/2024

25Cass. civ. n. 23283/2024

26Cass. civ. n. 23081/2024

27Cass. civ. n. 22442/2024

28Cass. civ. n. 21749/2024

29Cass. civ. n. 21410/2024

30Cass. civ. n. 20427/2024

31Cass. civ. n. 17324/2024

32Cass. civ. n. 17317/2024

33Cass. civ. n. 17281/2024

34Cass. civ. n. 16767/2024

35Cass. civ. n. 16113/2024

36Cass. civ. n. 16112/2024

37Cass. civ. n. 15688/2024

38Cass. civ. n. 14762/2024

39Cass. civ. n. 13586/2024

40Cass. civ. n. 12362/2024

41Cass. civ. n. 11659/2024

42Cass. civ. n. 9757/2024

43Cass. civ. n. 6982/2024

44Cass. civ. n. 6970/2024

45Cass. civ. n. 6965/2024

46Cass. civ. n. 6891/2024

47Cass. civ. n. 6737/2024

48Cass. pen. n. 5891/2024

49Cass. civ. n. 5535/2024

50Cass. civ. n. 5519/2024

51Cass. civ. n. 5446/2024

52Cass. civ. n. 5428/2024

53Cass. civ. n. 5378/2024

54Cass. civ. n. 5364/2024

55Cass. civ. n. 5268/2024

56Cass. civ. n. 5121/2024

57Cass. civ. n. 5018/2024

58Cass. civ. n. 4535/2024

59Cass. civ. n. 4214/2024

60Cass. civ. n. 3596/2024

61Cass. civ. n. 3551/2024

62Cass. civ. n. 3310/2024

63Cass. civ. n. 2691/2024

64Cass. civ. n. 35605/2023

65Cass. civ. n. 34616/2023

66Cass. civ. n. 32663/2023

67Cass. civ. n. 27421/2023

68Cass. civ. n. 25273/2023

69Cass. civ. n. 25258/2023

70Cass. civ. n. 25095/2023

71Cass. civ. n. 24807/2023

72Cass. civ. n. 24334/2023

73Cass. civ. n. 24093/2023

74Cass. civ. n. 23764/2023

75Cass. civ. n. 23419/2023

76Cass. civ. n. 20455/2023

77Cass. civ. n. 17648/2023

78Cass. civ. n. 16067/2023

79Cass. civ. n. 15101/2023

80Cass. civ. n. 11664/2023

81Cass. civ. n. 10337/2023

82Cass. civ. n. 7721/2023

83Cass. civ. n. 5682/2023

84Cass. civ. n. 4083/2023

85Cass. civ. n. 3208/2023

86Cass. civ. n. 35280/2022

87Cass. civ. n. 5984/2022

88Cass. civ. n. 34011/2021

89Cass. civ. n. 27372/2021

90Cass. civ. n. 261/2021

91Cass. civ. n. 29190/2020

92Cass. civ. n. 13223/2020

93Cass. civ. n. 11294/2020

94Cass. civ. n. 10810/2020

95Cass. civ. n. 8731/2019

96Cass. civ. n. 2993/2019

97Cass. civ. n. 30944/2018

98Cass. civ. n. 30822/2018

99Cass. civ. n. 30713/2018

100Cass. civ. n. 27704/2018

101Cass. civ. n. 27131/2018

102Cass. civ. n. 18266/2018

103Cass. civ. n. 3706/2018

104Cass. civ. n. 14013/2017

105Cass. civ. n. 25270/2016

106Cass. civ. n. 24653/2016

107Cass. civ. n. 20383/2016

108Cass. civ. n. 7749/2016

109Cass. civ. n. 24628/2015

110Cass. civ. n. 7897/2014

111Cass. civ. n. 6747/2014

112Cass. civ. n. 13207/2013

113Cass. civ. n. 10815/2013

114Cass. civ. n. 7501/2012

115Cass. civ. n. 15669/2011

116Cass. civ. n. 7586/2011

117Cass. civ. n. 1734/2011

118Cass. civ. n. 198/2011

119Cass. civ. n. 24418/2010

120Cass. civ. n. 22872/2010

121Cass. civ. n. 18483/2010

122Cass. civ. n. 9052/2010

123Cass. civ. n. 8564/2009

124Cass. civ. n. 5624/2009

125Cass. civ. n. 16612/2008

126Cass. civ. n. 27334/2005

127Cass. civ. n. 21647/2005

128Cass. civ. n. 21096/2005

129Cass. civ. n. 7651/2005

130Cass. civ. n. 4745/2005

131Cass. civ. n. 13829/2004

132Cass. civ. n. 8587/2004

133Cass. civ. n. 1581/2004

134Cass. civ. n. 12038/2000

135Cass. civ. n. 9604/2000

136Cass. civ. n. 1089/2000

137Cass. civ. n. 13353/1999

138Cass. civ. n. 4760/1998

139Cass. civ. n. 11973/1995

140Cass. civ. n. 2814/1995

141Cass. civ. n. 11177/1994

142Cass. civ. n. 9018/1993

143Cass. civ. n. 11969/1992

144Cass. civ. n. 6702/1991

145Cass. civ. n. 3020/1987

146Cass. civ. n. 1690/1984

147Cass. civ. n. 6245/1981

148Cass. civ. n. 469/1975

149Cass. civ. n. 2784/1970