Articolo 42 Codice di Procedura Civile

(R.D. 28 ottobre 1940, n. 1443)

Regolamento necessario di competenza

Dispositivo

Note

(1) Articolo così modificato dalla Legge 18 giugno 2009, n. 69.

(2) L'ordinanza che statuisce esclusivamente sulla competenza deve essere impugnata con istanza di regolamento di competenza. Nel caso in cui sia proposto un altro mezzo di impugnazione questo deve essere dichiarato inammissibile. Con la nuova formulazione dell'articolo in esame anche l'ordinanza con cui il giudice si pronuncia in relazione alla litispendenza, continenza o connessione, trascurando tutte le altre questioni, anche pregiudiziali o preliminari, che si riferiscono al diritto sostanziale, deve essere impugnata con il regolamento di competenza.

(3) Si tratta di un'ipotesi di sospensione necessaria disposta in attesa della definizione di una controversia da cui dipende la decisione della causa. Questo comma è stato aggiunto dalla l. 26-11-1990, n. 353, e non è estensibile ai provvedimenti di rigetto della relativa istanza, come pure ai provvedimenti di sospensione non disposti ai sensi dell'art. 295 del c.p.c..

(4) In relazione a quanto sancito dalla lettera della norma, questo rimedio è pacificamente ritenuto un vero mezzo di impugnazione, salva l'ipotesi del regolamento elevato d'ufficio (45) proponibile non in via preventiva, ma solo dopo che sia stato emanato un provvedimento a riguardo.

Massime giurisprudenziali (200)

1Cass. civ. n. 12597/2025

2Cass. civ. n. 10151/2025

3Cass. civ. n. 25286/2024

4Cass. civ. n. 25186/2024

5Cass. civ. n. 24958/2024

6Cass. civ. n. 23253/2024

7Cass. civ. n. 20860/2024

8Cass. civ. n. 20812/2024

9Cass. civ. n. 19898/2024

10Cass. civ. n. 17263/2024

11Cass. civ. n. 16817/2024

12Cass. civ. n. 10037/2024

13Cass. civ. n. 7525/2024

14Cass. civ. n. 6121/2024

15Cass. civ. n. 5820/2024

16Cass. civ. n. 5313/2024

17Cass. civ. n. 3134/2024

18Cass. civ. n. 2424/2024

19Cass. civ. n. 121/2024

20Cass. civ. n. 32082/2023

21Cass. civ. n. 23523/2023

22Cass. civ. n. 18898/2023

23Cass. civ. n. 18166/2023

24Cass. civ. n. 14091/2023

25Cass. civ. n. 11801/2023

26Cass. civ. n. 4663/2023

27Cass. civ. n. 341/2023

28Cass. civ. n. 38596/2021

29Cass. civ. n. 21767/2021

30Cass. civ. n. 14146/2020

31Cass. civ. n. 2338/2020

32Cass. civ. n. 346/2020

33Cass. civ. n. 33443/2019

34Cass. civ. n. 31694/2019

35Cass. civ. n. 11332/2019

36Cass. civ. n. 11331/2019

37Cass. civ. n. 6179/2019

38Cass. civ. n. 30738/2018

39Cass. civ. n. 16089/2018

40Cass. civ. n. 22446/2017

41Cass. civ. n. 17025/2017

42Cass. civ. n. 15347/2017

43Cass. civ. n. 6330/2017

44Cass. civ. n. 5645/2017

45Cass. civ. n. 3665/2017

46Cass. civ. n. 21774/2016

47Cass. civ. n. 21422/2016

48Cass. civ. n. 18530/2016

49Cass. civ. n. 21667/2015

50Cass. civ. n. 14367/2015

51Cass. civ. n. 7191/2014

52Cass. civ. n. 28652/2013

53Cass. civ. n. 23095/2013

54Cass. civ. n. 17747/2013

55Cass. civ. n. 17084/2013

56Cass. civ. n. 16051/2013

57Cass. civ. n. 14684/2013

58Cass. civ. n. 8660/2013

59Cass. civ. n. 49/2013

60Cass. civ. n. 21869/2012

61Cass. civ. n. 9802/2012

62Cass. civ. n. 30254/2011

63Cass. civ. n. 29261/2011

64Cass. civ. n. 24621/2011

65Cass. civ. n. 17228/2011

66Cass. civ. n. 16005/2011

67Cass. civ. n. 8930/2011

68Cass. civ. n. 23978/2010

69Cass. civ. n. 17462/2010

70Cass. civ. n. 11352/2010

71Cass. civ. n. 17974/2009

72Cass. civ. n. 17267/2009

73Cass. civ. n. 16544/2009

74Cass. civ. n. 15639/2009

75Cass. civ. n. 5391/2009

76Cass. civ. n. 5331/2009

77Cass. civ. n. 19512/2008

78Cass. civ. n. 4015/2008

79Cass. civ. n. 21971/2007

80Cass. civ. n. 21858/2007

81Cass. civ. n. 19271/2007

82Cass. civ. n. 8354/2007

83Cass. civ. n. 7922/2007

84Cass. civ. n. 5125/2007

85Cass. civ. n. 825/2007

86Cass. civ. n. 23891/2006

87Cass. civ. n. 16799/2006

88Cass. civ. n. 16193/2006

89Cass. civ. n. 14448/2006

90Cass. civ. n. 26208/2005

91Cass. civ. n. 11010/2005

92Cass. civ. n. 3586/2005

93Cass. civ. n. 1813/2005

94Cass. civ. n. 20498/2004

95Cass. civ. n. 20320/2004

96Cass. civ. n. 19838/2004

97Cass. civ. n. 17444/2004

98Cass. civ. n. 15391/2004

99Cass. civ. n. 12905/2004

100Cass. civ. n. 12521/2004

101Cass. civ. n. 9898/2004

102Cass. civ. n. 15957/2002

103Cass. civ. n. 12949/2002

104Cass. civ. n. 11209/2002

105Cass. civ. n. 10559/2002

106Cass. civ. n. 9289/2002

107Cass. civ. n. 5039/2002

108Cass. civ. n. 3188/2002

109Cass. civ. n. 12648/2001

110Cass. civ. n. 7446/2001

111Cass. civ. n. 6754/2001

112Cass. civ. n. 5692/2001

113Cass. civ. n. 3485/2001

114Cass. civ. n. 3144/2001

115Cass. civ. n. 2825/2001

116Cass. civ. n. 558/2001

117Cass. civ. n. 281/2001

118Cass. civ. n. 15986/2000

119Cass. civ. n. 15843/2000

120Cass. civ. n. 15524/2000

121Cass. civ. n. 15447/2000

122Cass. civ. n. 15241/2000

123Cass. civ. n. 12447/2000

124Cass. civ. n. 1045/2000

125Cass. civ. n. 10108/2000

126Cass. civ. n. 9775/2000

127Cass. civ. n. 6632/2000

128Cass. civ. n. 6584/2000

129Cass. civ. n. 5222/2000

130Cass. civ. n. 1974/2000

131Cass. civ. n. 1167/2000

132Cass. civ. n. 13426/1999

133Cass. civ. n. 13255/1999

134Cass. civ. n. 12806/1999

135Cass. civ. n. 12586/1999

136Cass. civ. n. 12566/1999

137Cass. civ. n. 8847/1999

138Cass. civ. n. 8031/1999

139Cass. civ. n. 5500/1999

140Cass. civ. n. 3975/1999

141Cass. civ. n. 3473/1999

142Cass. civ. n. 1209/1999

143Cass. civ. n. 529/1999

144Cass. civ. n. 29/1999

145Cass. civ. n. 10480/1998

146Cass. civ. n. 10254/1998

147Cass. civ. n. 8374/1998

148Cass. civ. n. 8053/1998

149Cass. civ. n. 7128/1998

150Cass. civ. n. 6134/1998

151Cass. civ. n. 4568/1998

152Cass. civ. n. 3983/1998

153Cass. civ. n. 9073/1997

154Cass. civ. n. 5264/1997

155Cass. civ. n. 3258/1997

156Cass. civ. n. 2797/1997

157Cass. civ. n. 2693/1997

158Cass. civ. n. 2458/1997

159Cass. civ. n. 2042/1997

160Cass. civ. n. 702/1997

161Cass. civ. n. 10288/1996

162Cass. civ. n. 5229/1996

163Cass. civ. n. 4676/1996

164Cass. civ. n. 898/1996

165Cass. civ. n. 1981/1996

166Cass. civ. n. 1720/1996

167Cass. civ. n. 1404/1996

168Cass. civ. n. 10767/1995

169Cass. civ. n. 8714/1995

170Cass. civ. n. 8375/1995

171Cass. civ. n. 7684/1995

172Cass. civ. n. 6776/1995

173Cass. civ. n. 2236/1995

174Cass. civ. n. 1985/1995

175Cass. civ. n. 1598/1995

176Cass. civ. n. 1322/1995

177Cass. civ. n. 10909/1994

178Cass. civ. n. 822/1994

179Cass. civ. n. 8516/1994

180Cass. civ. n. 1187/1994

181Cass. civ. n. 7290/1993

182Cass. civ. n. 524/1993

183Cass. civ. n. 4573/1991

184Cass. civ. n. 2084/1991

185Cass. civ. n. 19/1991

186Cass. civ. n. 8399/1990

187Cass. civ. n. 7968/1990

188Cass. civ. n. 5825/1990

189Cass. civ. n. 2997/1990

190Cass. civ. n. 1359/1990

191Cass. civ. n. 6900/1988

192Cass. civ. n. 711/1986

193Cass. civ. n. 3971/1986

194Cass. civ. n. 50/1986

195Cass. civ. n. 6069/1984

196Cass. civ. n. 4792/1984

197Cass. civ. n. 1145/1984

198Cass. civ. n. 4777/1982

199Cass. civ. n. 4726/1982

200Cass. civ. n. 3123/1982