Articolo 131 Codice Penale

(R.D. 19 ottobre 1930, n. 1398)

Esclusione della punibilità per particolare tenuità del fatto

Dispositivo

Note

(1) Il D. Lgs. 10 ottobre 2022 n. 150 (c.d. "Riforma Cartabia") ha disposto la modifica dell'art. 131-bis, commi 1 e 2 e l'introduzione di un comma dopo il secondo all'art. 131-bis.

(2) La Corte Costituzionale, con sentenza 25 giugno - 21 luglio 2020, n. 156, ha dichiarato "l'illegittimità costituzionale dell'art. 131-bis del codice penale, inserito dall'art. 1, comma 2, del decreto legislativo 16 marzo 2015, n. 28, recante «Disposizioni in materia di non punibilità per particolare tenuità del fatto, a norma dell'articolo 1, comma 1, lettera m), della legge 28 aprile 2014, n. 67», nella parte in cui non consente l'applicazione della causa di non punibilità per particolare tenuità del fatto ai reati per i quali non è previsto un minimo edittale di pena detentiva".

(3) Il n. 4-bis è stato aggiunto dall'art. 3, com ma 2 della L. 14 luglio 2023, n. 93.

(4) Il n. 4-ter) del comma 3 è stato aggiunto dall'art. 2, comma 1, lettera a) del D.L. 8 agosto 2025, n. 116, convertito con modificazioni dalla L. 3 ottobre 2025, n. 147.

(5) La Corte costituzionale, con sentenza 20 ottobre 2025, n. 172 (in G.U. 03/12/2025 n. 49) ha dichiarato l'illegittimità costituzionale dell'art. 131-bis, comma 3 nella parte in cui si riferisce agli artt. 336 e 337 dello stesso codice.

(6) La Corte costituzionale, con sentenza 20 novembre 2025, n. 5 (in G.U. 28/01/2026 n. 4) ha dichiarato l'illegittimità costituzionale dell'art. 131-bis, comma 3, numero 3, nella parte in cui prevede che l'offesa non può essere ritenuta di particolare tenuità quando si procede per il delitto previsto dall'art. 423-bis, secondo comma, cod. pen.

Massime giurisprudenziali (168)

1Cass. pen. n. 37685/2025

2Cass. pen. n. 37827/2025

3Cass. pen. n. 32169/2025

4Cass. pen. n. 30030/2025

5Cass. pen. n. 34072/2025

6Cass. pen. n. 29835/2025

7Cass. pen. n. 22356/2025

8Cass. pen. n. 20575/2025

9Cass. pen. n. 21283/2025

10Cass. pen. n. 23783/2025

11Cass. pen. n. 18729/2025

12Cass. pen. n. 23343/2025

13Cass. pen. n. 30586/2025

14Cass. pen. n. 19613/2025

15Cass. pen. n. 22076/2025

16Cass. pen. n. 16916/2025

17Cass. pen. n. 19409/2025

18Cass. pen. n. 11495/2025

19Cass. pen. n. 21527/2025

20Cass. pen. n. 9618/2025

21Cass. pen. n. 20123/2025

22Cass. pen. n. 18652/2025

23Cass. pen. n. 12513/2025

24Cass. pen. n. 16666/2025

25Cass. pen. n. 10410/2025

26Cass. pen. n. 5265/2025

27Cass. pen. n. 4326/2025

28Cass. pen. n. 19675/2024

29Cass. pen. n. 986/2024

30Cass. pen. n. 9170/2024

31Cass. pen. n. 7442/2024

32Cass. pen. n. 9234/2024

33Cass. pen. n. 46230/2024

34Cass. pen. n. 42357/2024

35Cass. pen. n. 44348/2024

36Cass. pen. n. 45803/2024

37Cass. pen. n. 37237/2024

38Cass. pen. n. 36882/2024

39Cass. pen. n. 33284/2024

40Cass. pen. n. 33283/2024

41Cass. pen. n. 28657/2024

42Cass. pen. n. 35320/2024

43Cass. pen. n. 35525/2024

44Cass. pen. n. 29537/2024

45Cass. pen. n. 34232/2024

46Cass. pen. n. 30042/2024

47Cass. pen. n. 33089/2024

48Cass. pen. n. 23623/2024

49Cass. pen. n. 23582/2024

50Cass. pen. n. 19567/2024

51Cass. pen. n. 22806/2024

52Cass. pen. n. 21068/2024

53Cass. pen. n. 19132/2024

54Cass. pen. n. 15070/2024

55Cass. pen. n. 14073/2024

56Cass. pen. n. 24326/2024

57Cass. pen. n. 13657/2024

58Cass. pen. n. 8979/2024

59Cass. pen. n. 16138/2024

60Cass. pen. n. 9858/2024

61Cass. pen. n. 8348/2024

62Cass. pen. n. 5113/2023

63Cass. pen. n. 51558/2023

64Cass. pen. n. 50775/2023

65Cass. pen. n. 50774/2023

66Cass. pen. n. 50235/2023

67Cass. pen. n. 396/2023

68Cass. pen. n. 51264/2023

69Cass. pen. n. 51257/2023

70Cass. pen. n. 49047/2023

71Cass. pen. n. 51467/2023

72Cass. pen. n. 50427/2023

73Cass. pen. n. 17708/2023

74Cass. pen. n. 47926/2023

75Cass. pen. n. 44900/2023

76Cass. pen. n. 43941/2023

77Cass. pen. n. 46812/2023

78Cass. pen. n. 41894/2023

79Cass. pen. n. 41855/2023

80Cass. pen. n. 8047/2023

81Cass. pen. n. 46925/2023

82Cass. pen. n. 46924/2023

83Cass. pen. n. 48849/2023

84Cass. pen. n. 36006/2023

85Cass. pen. n. 37046/2023

86Cass. pen. n. 38909/2023

87Cass. pen. n. 36574/2023

88Cass. pen. n. 32962/2023

89Cass. pen. n. 32435/2023

90Cass. pen. n. 38447/2023

91Cass. pen. n. 39498/2023

92Cass. pen. n. 28031/2023

93Cass. pen. n. 31843/2023

94Cass. pen. n. 30515/2023

95Cass. pen. n. 23980/2023

96Cass. pen. n. 28253/2023

97Cass. pen. n. 18029/2023

98Cass. pen. n. 29331/2023

99Cass. pen. n. 17168/2023

100Cass. pen. n. 20279/2023

101Cass. pen. n. 17190/2023

102Cass. pen. n. 16355/2023

103Cass. pen. n. 17183/2023

104Cass. pen. n. 15815/2023

105Cass. pen. n. 14514/2023

106Cass. pen. n. 18890/2023

107Cass. pen. n. 2486/2023

108Cass. pen. n. 9466/2023

109Cass. pen. n. 20884/2023

110Cass. pen. n. 9465/2023

111Cass. pen. n. 21981/2023

112Cass. pen. n. 12005/2023

113Cass. pen. n. 23520/2023

114Cass. pen. n. 7573/2023

115Cass. pen. n. 5894/2023

116Cass. pen. n. 9202/2023

117Cass. pen. n. 11498/2023

118Cass. pen. n. 23515/2023

119Cass. pen. n. 21183/2023

120Cass. pen. n. 1933/2022

121Cass. pen. n. 11561/2022

122Cass. pen. n. 1264/2022

123Cass. pen. n. 41106/2022

124Cass. pen. n. 32857/2022

125Cass. pen. n. 27595/2022

126Cass. pen. n. 20941/2022

127Cass. pen. n. 18891/2022

128Cass. pen. n. 46064/2021

129Cass. pen. n. 43700/2021

130Cass. pen. n. 37390/2021

131Cass. pen. n. 38954/2019

132Cass. pen. n. 25786/2019

133Cass. pen. n. 23174/2018

134Cass. pen. n. 19159/2018

135Cass. pen. n. 15782/2018

136Cass. pen. n. 10995/2018

137Cass. pen. n. 10402/2018

138Cass. pen. n. 9495/2018

139Cass. pen. n. 9204/2018

140Cass. pen. n. 5358/2018

141Cass. pen. n. 4123/2018

142Cass. pen. n. 3817/2018

143Cass. pen. n. 3353/2018

144Cass. pen. n. 776/2018

145Cass. pen. n. 57491/2017

146Cass. pen. n. 57108/2017

147Cass. pen. n. 55450/2017

148Cass. pen. n. 54086/2017

149Cass. pen. n. 53683/2017

150Cass. pen. n. 38849/2017

151Cass. pen. n. 35590/2017

152Cass. pen. n. 28341/2017

153Cass. pen. n. 23419/2017

154Cass. pen. n. 6870/2017

155Cass. pen. n. 6664/2017

156Cass. pen. n. 4852/2017

157Cass. pen. n. 46567/2016

158Cass. pen. n. 45996/2016

159Cass. pen. n. 40699/2016

160Cass. pen. n. 40293/2016

161Cass. pen. n. 38488/2016

162Cass. pen. n. 44417/2015

163Cass. pen. n. 44132/2015

164Cass. pen. n. 43816/2015

165Cass. pen. n. 41742/2015

166Cass. pen. n. 40774/2015

167Cass. pen. n. 37875/2015

168Cass. pen. n. 33821/2015