Articolo 392 Codice Penale

(R.D. 19 ottobre 1930, n. 1398)

Esercizio arbitrario delle proprie ragioni con violenza sulle cose

Dispositivo

Note

(1) E' richiesta come presupposto l'esistenza di un preteso diritto in capo all'agente, cioè di un diritto che non deve essere necessariamente già esistente, ma per lo meno putativo, ovvero ragionevolmente effettivo.

(2) La possibilità di ricorso al giudice è uno dei presupposti di tale reato e deve sussistere sia in termini materiali che giuridici, ovvero il soggetto deve trovarsi nella possibilità di fare il ricorso all'autorità giudiziaria e il diritto preteso deve essere suscettibile di effettiva realizzazione giudiziale.

(3) La violenza sulle cose si ha anche quando vi è mutamento di destinazione, ovvero quando sia impedita, alterata o modificata l'utilizzabilità della cosa stessa. Secondo l'orientamento prevalente, tale mutamento deve valutarsi non in relazione alla sua destinazione naturale, ma in relazione alla destinazione ricevuta dall'avente diritto.

(4) Tale comma è stato aggiunto dalla l. 23 dicembre 1993, n. 547.

Massime giurisprudenziali (59)

1Cass. pen. n. 31767/2025

2Cass. pen. n. 27570/2025

3Cass. pen. n. 30552/2024

4Cass. pen. n. 50000/2023

5Cass. pen. n. 37334/2023

6Cass. pen. n. 31708/2023

7Cass. pen. n. 17561/2023

8Cass. pen. n. 1388/2022

9Cass. pen. n. 3950/2022

10Cass. pen. n. 11728/2022

11Cass. pen. n. 21846/2022

12Cass. pen. n. 22248/2022

13Cass. pen. n. 36526/2020

14Cass. pen. n. 29541/2020

15Cass. pen. n. 6226/2020

16Cass. pen. n. 35876/2019

17Cass. pen. n. 46288/2016

18Cass. pen. n. 15245/2015

19Cass. pen. n. 46153/2013

20Cass. pen. n. 41586/2013

21Cass. pen. n. 23588/2013

22Cass. pen. n. 23322/2013

23Cass. pen. n. 49760/2012

24Cass. pen. n. 41675/2012

25Cass. pen. n. 41368/2010

26Cass. pen. n. 2548/2010

27Cass. pen. n. 4373/2009

28Cass. pen. n. 28952/2008

29Cass. pen. n. 4456/2008

30Cass. pen. n. 39069/2007

31Cass. pen. n. 25999/2007

32Cass. pen. n. 4975/2007

33Cass. pen. n. 765/2007

34Cass. pen. n. 19040/2006

35Cass. pen. n. 47089/2003

36Cass. pen. n. 18153/2003

37Cass. pen. n. 30021/2002

38Cass. pen. n. 20277/2001

39Cass. pen. n. 13115/2001

40Cass. pen. n. 12319/2000

41Cass. pen. n. 302/1999

42Cass. pen. n. 6387/1998

43Cass. pen. n. 9436/1997

44Cass. pen. n. 7911/1997

45Cass. pen. n. 1358/1997

46Cass. pen. n. 273/1997

47Cass. pen. n. 11381/1994

48Cass. pen. n. 2425/1990

49Cass. pen. n. 60/1990

50Cass. pen. n. 16303/1989

51Cass. pen. n. 13660/1989

52Cass. pen. n. 11591/1989

53Cass. pen. n. 5396/1989

54Cass. pen. n. 7483/1988

55Cass. pen. n. 2888/1986

56Cass. pen. n. 12481/1985

57Cass. pen. n. 11118/1985

58Cass. pen. n. 8434/1985

59Cass. pen. n. 6507/1984