Articolo 572 Codice Penale

(R.D. 19 ottobre 1930, n. 1398)

Maltrattamenti contro familiari o conviventi

Dispositivo

Note

(1) Sia il testo sia la rubrica dell'articolo sono stati modificati dall'art. 4, della l. 1 ottobre 2012, n. 172. In precedenza tale disposizione recita: "Maltrattamenti in famiglia o verso fanciulli.Chiunque, fuori dei casi indicati nell'articolo precedente, maltratta una persona della famiglia, o un minore degli anni quattordici, o una persona sottoposta alla sua autorità, o a lui affidata per ragione di educazione, istruzione, cura, vigilanza o custodia, o per l'esercizio di una professione o di un'arte, è punito con la reclusione da uno a cinque anni.Se dal fatto deriva una lesione personale grave, si applica la reclusione da quattro a otto anni; se ne deriva una lesione gravissima, la reclusione da sette a quindici anni; se ne deriva la morte, la reclusione da dodici a venti anni."La cornice edittale è stata da ultimo modificata dall'art. 9 comma 2 lett. a) della L. 19 luglio 2019 n. 69.

(2) Il concetto di persona della famiglia tradizionalmente veniva circoscritto ai coniugi, consanguinei, affini, adottati e adottanti, ora invece si propende per un'interpretazione estensiva in cui rientrano dunque i soggetti legati da qualsiasi rapporto di parentela, nonché i domestici, a patto che vi sia convivenza. Si tratta di un requisito importante che comporta quindi l'ammissibilità della fattispecie in esame anche nei confronti del conviventemore uxorio.

(3) Tale comma è stato inserito dall'art. 9 comma 2 lett. b) della L. 19 luglio 2019 n. 69.

(4) Tale comma è stato prima inserito dall'art. 4, della l. 1 ottobre 2012, n. 172 e poi abrogato dall’art. 1, comma 1-bis, del d.l. 14 agosto 2013, n. 93, convertito, con modificazioni, nella l. 15 ottobre 2013, n. 119.

(5) Si tratta di un'ipotesi di delitto aggravato dall'evento lesione, evento che non deve però essere voluto, se così fosse infatti il reo risponderebbe di lesioni ex art. 583.

(6) Tale comma è stato inserito dall'art. 9 comma 2 lett. c) della L. 19 luglio 2019 n. 69.

(7) La L. 2 dicembre 2025, n. 181 ha disposto (con l'art. 1, comma 1, lettera b)) la modifica dell'art. 572, comma 1 e l'introduzione di un comma in fine all'art. 572.

Massime giurisprudenziali (170)

1Cass. pen. n. 36533/2025

2Cass. pen. n. 35152/2025

3Cass. pen. n. 34368/2025

4Cass. pen. n. 33508/2025

5Cass. pen. n. 32937/2025

6Cass. pen. n. 30455/2025

7Cass. pen. n. 33707/2025

8Cass. pen. n. 30123/2025

9Cass. pen. n. 30550/2025

10Cass. pen. n. 30780/2025

11Cass. pen. n. 26139/2025

12Cass. pen. n. 25753/2025

13Cass. pen. n. 20128/2025

14Cass. pen. n. 22019/2025

15Cass. pen. n. 21858/2025

16Cass. pen. n. 22337/2025

17Cass. pen. n. 34827/2025

18Cass. pen. n. 21568/2025

19Cass. pen. n. 18740/2025

20Cass. pen. n. 17857/2025

21Cass. pen. n. 30579/2025

22Cass. pen. n. 21289/2025

23Cass. pen. n. 40888/2024

24Cass. pen. n. 16090/2024

25Cass. pen. n. 23204/2024

26Cass. pen. n. 11724/2024

27Cass. pen. n. 10621/2024

28Cass. pen. n. 8617/2024

29Cass. pen. n. 11097/2024

30Cass. pen. n. 14680/2024

31Cass. pen. n. 3023/2023

32Cass. pen. n. 1540/2023

33Cass. pen. n. 46797/2023

34Cass. pen. n. 4199/2023

35Cass. pen. n. 44335/2023

36Cass. pen. n. 47121/2023

37Cass. pen. n. 43939/2023

38Cass. pen. n. 43846/2023

39Cass. pen. n. 40368/2023

40Cass. pen. n. 37978/2023

41Cass. pen. n. 30761/2023

42Cass. pen. n. 21998/2023

43Cass. pen. n. 24331/2023

44Cass. pen. n. 23322/2023

45Cass. pen. n. 31390/2023

46Cass. pen. n. 36170/2023

47Cass. pen. n. 26218/2023

48Cass. pen. n. 21111/2023

49Cass. pen. n. 20630/2023

50Cass. pen. n. 11290/2023

51Cass. pen. n. 28218/2023

52Cass. pen. n. 6937/2022

53Cass. pen. n. 809/2022

54Cass. pen. n. 45400/2022

55Cass. pen. n. 38336/2022

56Cass. pen. n. 21087/2022

57Cass. pen. n. 21024/2022

58Cass. pen. n. 17872/2022

59Cass. pen. n. 19839/2022

60Cass. pen. n. 19832/2022

61Cass. pen. n. 10626/2022

62Cass. pen. n. 9663/2022

63Cass. pen. n. 7259/2021

64Cass. pen. n. 8097/2021

65Cass. pen. n. 45095/2021

66Cass. pen. n. 43302/2021

67Cass. pen. n. 39532/2021

68Cass. pen. n. 35591/2021

69Cass. pen. n. 37628/2019

70Cass. pen. n. 24206/2019

71Cass. pen. n. 10222/2019

72Cass. pen. n. 6126/2019

73Cass. pen. n. 32368/2018

74Cass. pen. n. 18833/2018

75Cass. pen. n. 25498/2017

76Cass. pen. n. 15299/2017

77Cass. pen. n. 30704/2016

78Cass. pen. n. 44090/2014

79Cass. pen. n. 13088/2014

80Cass. pen. n. 12004/2014

81Cass. pen. n. 34551/2013

82Cass. pen. n. 28603/2013

83Cass. pen. n. 22915/2013

84Cass. pen. n. 15571/2013

85Cass. pen. n. 46848/2012

86Cass. pen. n. 16094/2012

87Cass. pen. n. 13898/2012

88Cass. pen. n. 39228/2011

89Cass. pen. n. 36503/2011

90Cass. pen. n. 24688/2010

91Cass. pen. n. 22790/2010

92Cass. pen. n. 8592/2010

93Cass. pen. n. 8284/2010

94Cass. pen. n. 48272/2009

95Cass. pen. n. 32824/2009

96Cass. pen. n. 28553/2009

97Cass. pen. n. 27469/2008

98Cass. pen. n. 12129/2008

99Cass. pen. n. 38962/2007

100Cass. pen. n. 22850/2007

101Cass. pen. n. 3419/2007

102Cass. pen. n. 18447/2006

103Cass. pen. n. 44262/2005

104Cass. pen. n. 39927/2005

105Cass. pen. n. 17843/2005

106Cass. pen. n. 35849/2004

107Cass. pen. n. 28367/2004

108Cass. pen. n. 7192/2004

109Cass. pen. n. 6541/2004

110Cass. pen. n. 984/2004

111Cass. pen. n. 49109/2003

112Cass. pen. n. 37019/2003

113Cass. pen. n. 33106/2003

114Cass. pen. n. 16578/2003

115Cass. pen. n. 15098/2003

116Cass. pen. n. 7781/2003

117Cass. pen. n. 55/2003

118Cass. pen. n. 32363/2002

119Cass. pen. n. 12545/2000

120Cass. pen. n. 3398/1999

121Cass. pen. n. 8193/1999

122Cass. pen. n. 3570/1999

123Cass. pen. n. 7803/1998

124Cass. pen. n. 10023/1996

125Cass. pen. n. 8618/1996

126Cass. pen. n. 8510/1996

127Cass. pen. n. 8396/1996

128Cass. pen. n. 8314/1996

129Cass. pen. n. 7651/1996

130Cass. pen. n. 5541/1996

131Cass. pen. n. 4904/1996

132Cass. pen. n. 4015/1996

133Cass. pen. n. 3536/1996

134Cass. pen. n. 3111/1996

135Cass. pen. n. 4636/1995

136Cass. pen. n. 356/1995

137Cass. pen. n. 3965/1994

138Cass. pen. n. 6319/1994

139Cass. pen. n. 888/1994

140Cass. pen. n. 3141/1994

141Cass. pen. n. 2042/1993

142Cass. pen. n. 1999/1993

143Cass. pen. n. 2130/1992

144Cass. pen. n. 468/1992

145Cass. pen. n. 3020/1991

146Cass. pen. n. 1067/1991

147Cass. pen. n. 394/1991

148Cass. pen. n. 16661/1990

149Cass. pen. n. 14413/1990

150Cass. pen. n. 12562/1990

151Cass. pen. n. 8405/1990

152Cass. pen. n. 7073/1990

153Cass. pen. n. 3103/1990

154Cass. pen. n. 1857/1990

155Cass. pen. n. 9595/1989

156Cass. pen. n. 5029/1989

157Cass. pen. n. 8957/1987

158Cass. pen. n. 3032/1987

159Cass. pen. n. 4566/1986

160Cass. pen. n. 12464/1985

161Cass. pen. n. 7787/1983

162Cass. pen. n. 2364/1983

163Cass. pen. n. 1065/1983

164Cass. pen. n. 11630/1982

165Cass. pen. n. 9722/1982

166Cass. pen. n. 9694/1982

167Cass. pen. n. 755/1981

168Cass. pen. n. 4084/1980

169Cass. pen. n. 5329/1975

170Cass. pen. n. 1227/1970