Articolo 295 Codice di Procedura Civile

(R.D. 28 ottobre 1940, n. 1443)

Sospensione necessaria

Dispositivo

Note

(1) Il legislatore non dice quale forma debba assumere il provvedimento con cui il giudice dispone la sospensione del processo. Si ritiene che la forma debba essere quella dell'ordinanza, anche se questa non è revocabile dal giudice che l'ha pronunciata.L'art. 42 del c.p.c.stabilisce espressamente che l'unico mezzo di impugnazione concesso è ilregolamento di competenza.

(2) La dipendenza dalla decisione del giudice penale o di altre giurisdizioni dà luogo a sospensione solo nei casi espressamente previstiex lege.In particolare, quanto ai rapporti tra giudizio civile e penale (c.d. pregiudiziale penale, ricorrente ogni qualvolta nel corso di un processo civile emerga un fatto nel quale possano ravvisarsi gli estremi di un reato), la giurisprudenza è costante nell'affermare la completa autonomia dei due giudizi (ad eccezione dei casi di cui al terzo comma dell'art. 75 del c.p.p.).Se la questione da risolvere in via pregiudiziale non rientra nella competenza del giudicea quo, sarà necessaria la rimessione al giudice competente.

(3) La "dipendenza" cui fa riferimento la norma in esame è un vero e proprio vincolo diconsequenzialitàtra due questioni, una delle quali costituisca un indispensabile antecedente logico-giuridico dell'altra. La valutazione di dipendenza e pregiudizialità è insindacabile in Cassazione.

Massime giurisprudenziali (88)

1Cass. civ. n. 19952/2020

2Cass. civ. n. 23989/2019

3Cass. civ. n. 16361/2019

4Cass. civ. n. 12999/2019

5Cass. civ. n. 20491/2018

6Cass. civ. n. 17392/2018

7Cass. civ. n. 20072/2017

8Cass. civ. n. 6834/2017

9Cass. civ. n. 5463/2017

10Cass. civ. n. 12711/2016

11Cass. civ. n. 6510/2016

12Cass. civ. n. 19383/2015

13Cass. civ. n. 18286/2015

14Cass. civ. n. 15797/2015

15Cass. civ. n. 15094/2015

16Cass. civ. n. 14979/2015

17Cass. civ. n. 4758/2015

18Cass. civ. n. 4038/2014

19Cass. civ. n. 673/2014

20Cass. civ. n. 22463/2013

21Cass. civ. n. 12901/2013

22Cass. civ. n. 7932/2013

23Cass. civ. n. 20318/2012

24Cass. civ. n. 16844/2012

25Cass. civ. n. 15053/2012

26Cass. civ. n. 10974/2012

27Cass. civ. n. 1865/2012

28Cass. civ. n. 170/2012

29Cass. civ. n. 26776/2011

30Cass. civ. n. 26469/2011

31Cass. civ. n. 26332/2011

32Cass. civ. n. 24369/2011

33Cass. civ. n. 11964/2011

34Cass. civ. n. 1948/2011

35Cass. civ. n. 25272/2010

36Cass. civ. n. 23914/2010

37Cass. civ. n. 23055/2010

38Cass. civ. n. 18673/2010

39Cass. civ. n. 15353/2010

40Cass. civ. n. 818/2010

41Cass. civ. n. 27426/2009

42Cass. civ. n. 16722/2009

43Cass. civ. n. 10054/2009

44Cass. civ. n. 317/2009

45Cass. civ. n. 24751/2007

46Cass. civ. n. 16995/2007

47Cass. civ. n. 16992/2007

48Cass. civ. n. 10185/2007

49Cass. civ. n. 24859/2006

50Cass. civ. n. 21635/2006

51Cass. civ. n. 21251/2006

52Cass. civ. n. 13544/2006

53Cass. civ. n. 1653/2005

54Cass. civ. n. 17445/2004

55Cass. civ. n. 17419/2004

56Cass. civ. n. 14430/2004

57Cass. civ. n. 11463/2004

58Cass. civ. n. 6142/2004

59Cass. civ. n. 17190/2003

60Cass. civ. n. 13891/2003

61Cass. civ. n. 11471/2003

62Cass. civ. n. 11348/2003

63Cass. civ. n. 10837/2003

64Cass. civ. n. 8778/2003

65Cass. civ. n. 6835/2003

66Cass. civ. n. 2048/2003

67Cass. civ. n. 5039/2002

68Cass. civ. n. 13682/2001

69Cass. civ. n. 12743/2001

70Cass. civ. n. 8802/2001

71Cass. civ. n. 7280/2001

72Cass. civ. n. 1676/2001

73Cass. civ. n. 7695/2000

74Cass. civ. n. 5026/2000

75Cass. civ. n. 1237/1999

76Cass. civ. n. 9787/1998

77Cass. civ. n. 9440/1998

78Cass. civ. n. 12895/1997

79Cass. civ. n. 5631/1996

80Cass. civ. n. 4844/1996

81Cass. civ. n. 1501/1996

82Cass. civ. n. 12720/1995

83Cass. civ. n. 3409/1994

84Cass. civ. n. 3354/1994

85Cass. civ. n. 6653/1992

86Cass. civ. n. 650/1991

87Cass. civ. n. 3783/1983

88Cass. civ. n. 58/1983